Hızlı bir şekilde artış göstermeye başlayan
dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
Fatma Çetinkaya DİKKAT EKSİKLİĞİ EĞİTİM PROGRAMI
Hızlı bir şekilde artış göstermeye başlayan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, öğrenmede sorunlara yol açan ve okul başarısızlıklarıyla, aile ve çocuk arasındaki ilişkilerin yıpranmasına sebep olan bir problemdir. Çocukların arkadaşlık ilişkilerinde gerginliklerin artmasına sebep olan bu problem aynı zamanda çocuklara da büyük zarar vermektedir
Dikkat Eksikliği Nedir?
Dikkat eksikliği gibi problemler çocuk, ergen, genç ve yetişkin olmak üzere bütün bireylerde farklı şekillerde ortaya çıkabilmektedir. Bu sebeple, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu problemleri konusunda eklektik ve bütüncül bir terapi süreci söz konusudur.
Dikkat eksikliği ve öğrenme süreçlerinde yaşanan problemler anne babalar ve sınıf öğretmenleri tarafından okul yaşantısının başlamasıyla fark edilebilmektedir. Bazen çevre tarafından dikkat eksikliği belirtileri duygusal ya da davranış problemleri ile karıştırılabilmektedir.
YÜRÜTÜCÜ İŞLEVLERDEKİ YETERSİZLİKLERİ
Planlama Sorunları: Dikkat problemleri yaşayan bireylerde organizasyon problemleri söz konusudur. Sıklıkla işlerini ertelerler. Bilişsel aktivasyonda kronik bir sorun vardır. Öncelikleri ayırt edememe, aciliyeti anlamada güçlük gibi özellikler söz konusudur. Odaklanma Problemleri: Odaklanma ve neye odaklanacağını seçmeyle ilgili sorun vardır. Çoğu zaman pasif okuyucu konumundadırlar ve ne okuduklarını çabucak unutup yeniden başa dönerler. Aşırı Dikkat Dağılması: Başladıkları herhangi bir etkinlikte kendi içlerinden ve dışardan gelen uyaranlarla dikkatleri çabuk dağılır. Genelde dikkatlerini yönlendirmede de sorun yaşarlar. Sevdiği şeye aşırı odaklanma söz konusudur ya da sevdiği şeyden kopup başka şeye yönlenmede problemleri vardır. Zihin Çalışma Hızında Problem: İşle ilgili görevlerde çaba göstermede zorluk çekerler. Hız ayarlarında yaşadıkları sorunlar iş ve özel hayatlarını olumsuz etkiler. Engellenme ile Baş Etmede Sorun: Duygusal stabil olamama bu grupta sıklıkla görülen bir özelliktir. Sinirlilik, öfke patlaması, duyguların yoğun yaşanması, anksiyete ve çabuk alınma sık yaşanır. Çalışan Bellekte Sorun: Çalışan bellek sadece hafıza ile ilgili bir şey değil, artık ‘çalışan hafıza’ ve ‘çalışan dikkat’ in kombinasyonudur. Çalışan bellekte sorun, yani bir konuyla uğraşırken bir sürü bilgiyi akılda tutabilmede, bunun ötesinde son edinilen bilgileri geçmiş bilgi ile birleştirebilmede de güçlük vardır. Özdenetimde Sorun: Bu bireylerde kronik bir biçimde özdenetimde zorluk ve davranışları kontrol edememe sıklıkla bildirilmektedir.
Dikkat Eğitimi Program kazanımları:
- Belli konuya daha uzun süreyle odaklanma becerisi
- Dikkatsizlik ve hata yapma gibi konsantrasyona bağlı durumlarda azalma
- Stres, kaygı, öfke, endişe gibi olumsuz duygularda azalma
- Dayanıklılık, öz-saygı, öz-güven, öz-yeterlilik gibi olaylarla baş edebilme becerilerinde gelişme
- Durum ve olaylara objektif bakabilme
- Düşünme, yorum ve karar alma becerilerinde netlik/berraklık
- Oto-pilot davranışından bilinçli ve farkındalıklı oto-kontrollü davranışa geçiş
- Otomatik tepkilerde azalma, bilinçli yanıtlamada artış
- Hafıza ve öğrenme hızında artış
- Detayları fark etme becerisinde artış
- Yaratıcı düşünme becerilerinde artış
- İşlem becerisinde hızlanma
- Zaman yönetimi becerisinde artış
- Özgüven, özerklik, yeterlik, esneklik gibi özelliklerin gelişimiyle bireyler arasında sağlıklı işbirliği ve takım çalışması