Hafıza
farklı birçok beyin işlevini adlandırmak
için kullanılan bir terimdir.
Fatma Çetinkaya HAFIZA TEKNİKLERİ EĞİTİMİ
Hafıza, farklı birçok beyin işlevini adlandırmak için kullanılan bir terimdir. Bu işlevlerde ortak olan unsur, özgün deneyimde rol oynayan nöronların senkronize bir şekilde ateşlenmesiyle geçmiş deneyimlerin yeniden yaratılmasıdır.
Hafıza teknikleri beynin gücünün farkına varma ve onu en aktif şekilde kullanmasına yarayan önemli bir yöntemdir. Beynin sözcükler, sayılar, mantık, analiz, çizgisellik gibi alanlarla ilgilenen sol tarafıyla; ritm, renk, boyut, hayal gibi alanlarla ilgilenen sağ tarafını harekete geçirerek öğrenme kalıcılığını ve yeni öğrenme yöntemlerinde pratiği sağlamada göz ardı edilmeyecek egzersizdir.
Hafıza beyinde LİMBİK sistem tarafından kontrolü sağlanmaktadır.
Limbik sistem son derece geniş bir harddisk olarak kalıcı belleğin adresidir. Limbik sistemin içinde bulunan hipokampüs daha çok kuru ve gündelik şeyleri hatırlamaya yardımcı olurken amigdala duygusal bağlantı kurulan durum veya olayların hatırlanmasıyla ilgilenir. Bu yüzden beyin lobları arasında bağlantıyı sağlamada Frontal lob işlevleri son derece önemlidir. Bilginin hafızada yerini alması için dikkat aracılığı ile bilgiye ihtiyacın oluşturulması gerekir. Bu sayede fark edilen bilgi anlamlı ve kalıcı olmaya ihtiyaç duyar. Birçok duyu organımızla edindiğimiz bilgiler kısa süreli hafızada bir müddet sonra unutulmaya mahkûmdur. Hafıza teknikleriyle bizim için önem arz eden öğrenmeler uzun süreli hafızada yerini alarak beynin gerçek performansıyla kullanılmasına olanak sağlar.
Klasik yöntemlerde öğrenmeyi kalıcı hale getirdiği iddia edilen ezber yöntemi bir kısır döngüden ibarettir ve beynin işleyiş biçimine uygun değildir. Hafıza teknikleri ise beynin işleyiş biçimine uygundur ve bu sayede öğrenilen bilgiler kalıcı hafızaya aktarılarak istenildiğinde geri çağrılacak konuma gelmiş olur.
BELLEK (HAFIZA) NEDİR?
Bellek bir şiiri hatırlama ya da talep üzerine bir yüzü tanıma; uzak geçmişteki bir olaya dair belirsiz bir hayal; bisiklet kullanma becerisi veya anahtarlarınızın masanın üzerinde olduğuna dair bilgi olabilir. Bu fenomenlerin ortak özelliği, öğrenme ve geçmiş deneyimin bütünlüklü ya da kısmi bir biçimde yeniden oluşturulmasıdır.
Öğrenme belli bir deneyim oluşturmak üzere ateşlenen nöronların, tekrar ateşleme eğilimi sergilemeyecek biçimde değişikliğe uğramasıdır. Takip eden bileşke ateşleme, özgün deneyimi yeniden inşa eder ve bir ''anı'' üretir. Hatırlama eylemi nöronları gelecekte ateşlemeye daha da meyilli hala getirir, böylece bir olayın tekrar tekrar inşa edilmesi onun geri çağrılmasını kolaylaştırır.
BELLEĞİN ÖZELLİKLERİ
1- bellek kapasitesi: yüksek düzeydeki canlılarda bellek kapasitesi alt düzey canlılardan daha yüksektir. Edinilmiş davranışları çok olan canlı türlerinde daha geniş bellek kapasitesi vardır.
2- belleğin içeriği: insanın bellek deposuna aktarılmış olan yaşantıları, öğrendikleri, duyguları, düşünceleri, algıları, anıları ve diğer somut ve soyut etkinlikleri bellek içeriğini oluşturur. Bu nitelikler beyinde kodlanarak saklanırlar.
3-bellek- bilinç ilişkisi: çağrışım yoluyla bellek deposundan bilince çağrılan içerikler bilinç alanına girerek zihinsel etkinlik gösterirler ve daha sonra bellek deposuna geri dönerler.
4-çağrışım: iç ve dış uyaranlar (duygu, düşünce, algı, nesne, olay gibi) kendileriyle ilgili içerikleri ve davranış kalıplarını harekete geçirerek bunları bilinç alanına sokarlar. Bu olguya çağrışım denir. Çağrışım; yeni uyaranlarla bellek deposundaki içeriklerin bütünleştirilmesi, aralarında anlamlı bir bağ kurulmasıdır.
Hızlı Okumanın Yararları Nelerdir?
- Eğitim hayatınız boyunca okumak zorunda olduğunuz ders kitabı, ödev ve sınavlara ayırdığınız süre en az yarı yarıya azalacak. Böylece
kendinize, sosyal yaşamınıza ve sizi mutlu edecek aktivitelerinize daha çok zaman ayırabileceksiniz.
- Okumak zorunda olduğumuz kaynakları kısa sürede kısa sürede okumak sizi mutlu edecek, size okumayı sevdirecek dolayısıyla daha fazla
okuyan birey olacaksınız.
- Daha çok okuyan ve genel kültür düzeyi yükselmiş bireyler olarak hayatta daha güçlü ve başarılı olacaksınız. Bu da sizi mutlu edecek.
- Okuduğunuz kaynakları anlama oranınız artacağı için bu hem okul başarınıza hem de hayat başarınıza doğrudan etki edecek.
- Sınav süre problemi yaşamayacak dolayısıyla daha başarılı sonuçlar alacaksınız.
- Daha bilgili bireyler olacaksınız. Daha fazla bilgi beynin daha çok çalışması, daha çok çalışan beyin de daha sağlıklı bir beden demektir.
Hızlı Okuma Programının Dinamikleri Nelerdir?
- Gözün fiziki performansının arttırılması ve sürekli zinde tutulması
- Hızlı okuma tekniklerinin öğrenilmesi
- Dikkat ve konsantrasyon düzeyinin iyileştirilmesi
- Hafızanın iyi tutulması
Okumayı güçlendirme çalışmaları çocuk ya da yetişkin programlarımıza katılan herkese uygulanmaktadır. Doğru okuma bilgiyi hafızaya atmada önemli bir araçtır. Göz ve kulak işbirliğiyle gerçekleştirilen okuma edinimi beynin bilgiyi olduğu gibi belletmesine neden olur. Eksik ya da uyduruk okumalar kazanılan bilginin de aynı oranda eksik ve uyduruk biçimiyle yerini alır. Sağlam olmayan bilgi ve sonraki deforme olmuş bilgi yığınları çıktılar olarak da bilginin işlenmesinde sorunlara neden olmaktadır.
DİSLEKSİ BELİRTİLERİ NELERDİR?
- Yaşıtlarına oranla geç okuma, okumaya karşı isteksizlik.
- Okuma hızında yavaşlık ve akıcılık eksikliği.
- Harfleri, temsil ettikleri seslerle ilişkilendirmede güçlük.
- Okurken harfleri karıştırma.
- Okurken harf, hece atlama veya ekleme.
- Kelimenin sonlarını uydurarak yuvarlayarak okuma.
- Okuduğunu anlama ve anlatmada güçlük yaşama.
- Başkasının okuduğundan daha iyi anlama.
- Kelimeleri hecelemekte ya da seslerine ayırmakta zorlanma.
- Sözcükleri doğru telaffuz edememe.
- Sözcükleri, harflerinin yerini değiştirerek söyleme.
- Gördüğü ses sembolü ya da sözcükleri ters okuma ya da yazma.
- Yetersiz sözcük dağarcığı.
- Birbiri ile kafiyeli kelimeleri fark etmekte zorlanma.
- Kelime ve kavramları karıştırma veya hatırlamakta güçlük.
- Hızlı yönergeleri veya birden fazla sıralı yönergeyi anlama güçlüğü.
- Okuduğu ya da dinlediği bir hikâyeyi özetlemede zorlanma.
- Yüksek sesle ve grup içinde okumaktan kaçınma.
Psikopedagojik Değerlendirme
Bu değerlendirmede bilişsel, akademik, nöropsikolojik işlevler incelenir.Değerlendirmede anne, babayla ,çocukla, okul rehber öğretmeniyle görüşülür. Hangi alanlarda bozukluk olduğunu saptamak amacıyla çeşitli test tekniklerinden yararlanılır. Bu inceleme sonuçları vakanın hem yetersiz hem de güçlü olduğu alanları ortaya çıkarır, hangi sorunlara psikopedagojik terapi uygulanacağına karar verilmesini de sağlar.
